Verantwoordelijkheid Nemen (2)

Hier volgt het tweede en laatste deel van de serie over verantwoordelijkheid nemen. In het vorige deel beschreef ik een stukje ervaring, hoe ik het zelf deed in het verleden en wat mij dat bracht. In dit deel ga ik meer in op de manieren van verantwoordelijkheid nemen en de resultaten.

Verantwoordelijk voor Alle Ellende (nou dat hoeft ook niet 😉 )

Ik begin met de belangrijkste voordelen van verantwoordelijkheid nemen. Wellicht ken je het gezegde: “Wie je de schuld geeft, geef je de macht!” – Dit is waarheid omdat degene met de schuld, of anders gezegd degene die verantwoordelijkheid draagt voor een zekere situatie, bepaalt wat er verder mee gebeurt. Een verantwoordelijke voor een situatie is de beslisser. Hij kan de situatie beheersen, beschrijven of tot stoppen brengen. En pas als alles faalt kan een verantwoordelijke ook verantwoording afleggen. Dat klinkt zwaar maar het hoeft natuurlijk niet strafrechtelijke verantwoording te zijn. In zakelijke relaties is het gebruikelijk dat de verantwoordelijkheid van koper en verkoper worden omschreven door wet & regelgeving maar vooral ook door Algemene Voorwaarden van de verkopende partij. En consumenten rechten van de koper meestal, bij ‘witte handel’ althans. De onderhandse markt is minder goed gereguleerd natuurlijk.

Dus samengevat en terug naar de context van Herstel, betekent verantwoordelijkheid nemen voor je situatie niet zo zeer dat je schuldig bent aan je ziekte, beperking of stoornis maar dat je je actief inzet om ondanks alles er het beste ervan te maken, ofwel Herstelactiviteiten uitvoert. Voor mij staan mijn belangrijkste herstelactiviteiten hier beschreven.

Verantwoordelijkheid nemen in Herstel betekent niet zo letterlijk dat je verantwoording hoeft af te leggen aan iedereen. Je hoeft niet constant je te verontschuldigen voor dingen waar je letterlijk niets aan kan doen. Je kunt – als het al gevraagd wordt volstaan met een opmerking in de trant dat je helaas niets anders kon. Eventueel kun je uitleggen wat je stoornis is, maar pas op met de valkuil waar veel mensen in trappen van afschuiven. Ik kan bijvoorbeeld, om bij mijn beperkingen te blijven, zeggen: “Ja, ik weet dat ik toen kortaf reageerde, ik voelde mij behoorlijk overprikkeld” en als het iemand is waar ik om geef maak ik daarvan: “Sorry dat ik je niet zo fijn behandeld heb, doordat ik overprikkeld raakte reageerde ik niet zoals ik normaal zou doen”. Wat duidelijk niet verantwoordelijkheid nemen zou zijn is zeggen: “Ik kan daar niets aan doen want ik ben psychose gevoelig” – dat is dus de valkuil. Je gedachten en gevoelens zijn niet altijd te beheersen, maar je wordt er wel verantwoordelijk voor gehouden. Ook als je bijvoorbeeld gedronken zou hebben. Het zou wat worden als een alcoholmobilist weg kwam met het kulsmoesje: “Sorry edelachtbare, maar ik ben alcoholist dus ik kan er niets aan doen dat ik onder invloed reed” – daar trapt geen enkele rechter in en de politie laat je ook niet doorrijden. Ondanks dat alcoholisme over het algemeen welbeschouwd an sich een ziekte is waar je niks aan kan doen dat je die hebt opgelopen. Ben je wel verantwoordelijk voor hoe je er mee omgaat en hoe je werkt aan herstel.

Stel dat ik voldoende geld voor een auto had, dan zou ik nog steeds niet gaan rijlessen en autorijden op dit punt in mijn leven. Ik weet gewoon van mijzelf dat het voor komt dat ik nog terugval in alcoholgebruik. Dit is tenslotte in gedeeltelijk remissie zoals dat heet. Meestal gaat het goed, maar soms triggert een serie aan kleine en soms grote gebeurtenissen toch weer een uitglijder. Dat feit alleen al, stel dat het gebeurt terwijl ik van huis ben met de auto … maakt het voor mij de meest verantwoordelijke beslissing om helemaal geen auto te besturen of bezitten. Ik reis wel met iemand anders mee of met het openbaar vervoer. Ik zou tenslotte nooit verantwoordelijk gehouden willen worden voor enige schade, ongeluk of wellicht zelfs dodelijk ongeval als gevolg van onverantwoorde deelname aan (gemotoriseerd) verkeer.

Conclusies

Hoewel ik in de voorbeelden hier niet schuldig ben aan de psychotische stoornis of aan de gevoeligheid voor alcoholisme ben ik wel verantwoordelijk te houden voor gedrag dat ik vertoon. Tenzij de rechter anders beslist. Maar dat is ook geen pretje. Ik ben verantwoordelijk voor herstelactiviteiten die wellicht mij niet volledig genezen zullen maar in ieder geval het beste maken van de chronische stoornissen die mij plagen. En als ik toch onverhoopt iemand kwets door mijn uitlatingen of ander gedrag dan kan de benadeelde mij nog steeds daarop aanspreken en is een zekere mate van schuldbesef wel terecht. Ik zeg nadrukkelijk schuldbesef en niet schuldgevoel. Een schuldgevoel leidt weer tot allerlei onproductieve gedachten en acties die niemand helpen. Of zoals het gezegde luidt: “Een schuldgevoel dient geen enkel doel” – maar dat licht ik later wel verder toe.

Overigens kun je door de video hierboven wel een idee krijgen wat ik beschrijf. Akon zegt sorry, sorry voor wat niet alleen hij heeft gedaan, maar ook sorry voor de acties van zijn fans, sorry voor de slachtoffers en sorry voor alles eigenlijk waar er niemand eerder sorry kon of wou zeggen. Ik doe zo geen recht aan het liedje in het Nederlands, maar luister hem gewoon eens. Hij neemt overstijgend verantwoordelijkheid voor een boel narigheid. Dat is een vorm van leiderschap. Al zal niet iedereen dat aankunnen of willen.

Het belangrijkste wat ik tot besluit wil meegeven nogmaals is: Hou zaken vooral bij jezelf. Vanuit de ik-vorm spreken is verantwoordelijk, niet egoïstisch. Ik geef anderen niet de schuld voor mijn aandeel. En ik geef mijn stoornis enkel als verklaring maar niet als excuus op als dat nodig is. Dat is verantwoordelijkheid dragen voor je herstel.

Link

Koop wat leuks voor jezelf of een ander bij Art by Daan Handgemaakte Sieraden

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.